Tham vấn chuyên môn bài viết
Giáo viên:
Hoàng Thùy Phương
Cử nhân sư phạm Ngữ Văn với 2 năm kinh nghiệm
Tham vấn chuyên môn bài viết
Giáo viên:
Hoàng Thùy Phương
Cử nhân sư phạm Ngữ Văn với 2 năm kinh nghiệm
Hướng dẫn trả lời 2 đề Đọc hiểu Hai đứa bé - Tố Hữu tự luận chi tiết giúp bạn ôn luyện đề thi Ngữ văn Đọc hiểu đạt kết quả cao
Đọc bài thơ sau:
ôi không muốn mời anh đi xa lạ
Tìm đau thương trong xã hội điêu tàn.
Kể làm sao cho hết cảnh lầm than
Lúc trái ngược đã tràn đầy tất cả!
Này đây anh, một bức tranh gần gũi:
Nó thô sơ? Có lẽ. Nhưng trung thành.
Nó tầm thường? Nhưng chính bởi hồn anh
Chê chán kẻ bị đời vui hắt hủi.
Hai đứa bé cùng chung nhà, một tuổi
Cùng ngây thơ, khờ dại, như chim con
Bụi đời dơ chưa vẩn đục hồn non
Cùng trinh tiết như hai tờ giấy mới.
lạ chửa! Đứa xinh tròn mũm mĩm
Cười trong chăn và nũng nịu nhìn me.
Đứa ngoài sân, trong cát bẩn bò lê
Ghèn nhầy nhụa, ruồi bu trên môi tím!
Đứa chồm chập vồ ôm ly sữa trắng
Rồi cau mày: “Nhạt lắm! Em không ăn!”
Đứa ôm đầu, trước cổng đứng treo chân
Chờ mẹ nó mua về cho củ sắn!
Đứa ngây ngất trong phòng xanh mát rượi
Đây ngựa ngà, đây lính thổi kèn Tây.
Đứa kia thèm, giương mắt đứng nhìn ngây
Không dám tới, e đòn roi, tiếng chưởi!
Vẫn chưa hết những cảnh đời đau khổ
Nhưng kể làm chi nữa, bạn lòng ơi!
Hai đứa kia như sống dưới hai trời
Chỉ khác bởi không cùng chung một tổ:
Đứa vui sướng là đứa con nhà chủ
Và đứa buồn, con mụ ở làm thuê.
Huế, tháng 10-1937
(Hai đứa bé, Tố Hữu, in trong Thơ Tố Hữu, Nxb Văn học, Hà Nội, 2016)
Câu 1: Văn bản trên được viết theo thể thơ nào?
Câu 2: Chỉ ra dạng thức xuất hiện của chủ thể trữ tình trong văn bản?
Câu 3: Chỉ ra và phân tích tác dụng của việc miêu tả hai bức tranh cuộc sống đối lập trong văn bản?
Câu 4: Nêu cảm hứng chủ đạo của văn bản?
Câu 5: Từ vấn đề đặt ra trong văn bản, anh/chị rút ra được bài học gì cho bản thân mình?
Đáp án
Câu 1:
- Văn bản trên được viết theo thể thơ: Tám chữ
Câu 2:
- Chỉ ra dạng thức xuất hiện của chủ đề trữ tình trong văn bản: xuất hiện trực tiếp ( xưng tôi )
Câu 3:
- Hai bức tranh cuộc sống đối lập trong văn bản:
+ Đứa bé con người chủ được nuông chiều, sống sung sướng, thừa mứa.
+ Đứa bé con người ở sống cuộc sống thiếu thốn, khổ sở.
- Tác dụng: Khi đặt cạnh nhau hai hình ảnh trái ngược nhau, tác giả sẽ giúp cho người đọc dễ dàng nhận ra sự khác biệt, mâu thuẫn giữa hai hiện thực. Điều này góp phần làm nổi bật nội dung mà tác giả muốn truyền tải, đồng thời tạo ấn tượng sâu sắc cho người đọc. Đồng thời đưa người đọc cuốn vào câu chuyên, tăng tính tò mò muốn khám phá. Qua sự đối lập, tác giả thể hiện góc nhìn đa chiều về cuộc sống, phê phán lối sống trái ngược trong xã hội người trong giàu sang - người sống thiếu thốn khổ cực.
Câu 4:
- Cảm hứng chủ đạo của văn bản: Tác giả bày tỏ sự xót thương cho số phận khiếp sống nghèo khổ của những người lang lang cơ cực ngoài xã hội, phải sống thiếu thốn. Đồng thời lên án sự bất công trong cuộc sống xã hội cũ đã tạo nên hai cuộc sống đối lập tương phản những cảnh đời cơ cực.
Câu 5:
- Rút ra bài học cho bản thân: Sự bất công trong xã hội luôn tồn tại, chúng ta cần phê bình và lên án, chống những bất công đối lập đó, cần chung tay mọi người để loại bỏ đi điều này. Đem đến cho mọi người ai cũng được hạnh phúc, và ấm no, nhất là cuộc sống của trẻ em bình đẳng hơn.
Câu 1: Chủ đề bài thơ trên là gì ?
Câu 2: Trong bài thơ trên, nhà thơ Tố Hữu đã thể hiện những cảm xúc gì ?
Câu 3: Phân tích bức tranh đối lập của 2 dòng thơ cuối “ Đứa vui sướng là đứa con nhà chủ/Và đứa buồn, con mụ ở làm thuê.” trong văn bản ?
“Đứa vui sướng là đứa con nhà chủ
Và đứa buồn, con mụ ở làm thuê.”
Câu 4: Chỉ ra tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong đoạn thơ sau:
Câu 5: Ý nghĩa hình ảnh “ Hai đứa bé” trong bài thơ là ?
Đáp án
Câu 1:
- Chủ đề: sự đối lập trong xã hội được hiện hữu trên người hai đứa bé. Đồng thời lên án chế độ xã hội xưa đã ảnh hưởng tới thời nay phân chia giàu nghèo. Sự bất công của trẻ em đứa được nuông chiều, sống sung sướng đối lại đứa thiếu thốn, khổ sở. Bài thơ như lời lên án và đấu tranh chống lại sự bất công tìm lại bình đẳng nhất là cho trẻ em.
Câu 2:
- Trong bài thơ trên tác giả đã thể hiện cảm xúc: nỗi xót thương sâu sắc cho khiếp nghèo khổ của đứa trẻ và sự khó hiểu về chế độ xã hội khi nhìn thấy hai đứa bé cùng nhà cùng tuổi nhưng người sống sung túc-người chịu đựng khốn khổ nghèo đói. Cảm xúc bất bình với những gì trong xã hội điêu tàn. Mong muốn tìm lại bình đẳng cho trẻ con hiện nay,
Câu 3:
- Bức tranh đối lập: “ Đứa vui sướng là đứa con nhà chủ/Và đứa buồn, con mụ ở làm thuê.” được hiểu là:
+ Về mặt không gian: Đứa con nhà chủ" sống trong căn nhà sang trọng, ấm áp, đầy đủ ánh sáng. "Con mụ ở làm thuê" sống trong gian hàng lụp xụp, tối tăm, thiếu thốn.
+ Về mặt tinh thần: “Đứa con nhà chủ" sống trong căn nhà sang trọng, ấm áp, đầy đủ ánh sáng. "Con mụ ở làm thuê" sống trong gian hàng lụp xụp, tối tăm, thiếu thốn.
+ Về mặt xã hội: Đứa con nhà chủ" thuộc tầng lớp thống trị, được hưởng mọi ưu tiên. "Con mụ ở làm thuê" thuộc tầng lớp bị trị, chịu nhiều bất công, áp bức.
=> Bức tranh đối lập được thể hiện bằng ngôn ngữ giản dị, nhưng đầy sức gợi. Tác giả sử dụng các từ ngữ đối lập như "vui sướng" - "buồn", "con nhà chủ" - "con mụ ở làm thuê" để làm nổi bật sự khác biệt giữa hai đứa trẻ. Bức tranh không chỉ có giá trị hiện thực mà còn có giá trị nhân đạo sâu sắc, khơi gợi lòng thương cảm cho người đọc về số phận của những kiếp người bất hạnh.
Câu 4:
- Tác dụng: Nhằm tăng sức gợi về hình ảnh so sánh sự đối lập về hoàn cảnh, số phận hai đứa trẻ. Tăng tính sinh động, hấp dẫn cho câu thơ nổi bật hơn hiện tượng, sự vật. Giúp người đọc dễ nghe hình dung, liên tưởng sự việc với cảm nhận được sự bất công, tàn nhẫn của xã hội thực dân nửa phong kiến. Khơi gợi lòng thương cảm cho người đọc về số phận của những kiếp người bất hạnh.
Câu 5:
- Ý nghĩa hình ảnh hai đứa bé trong bài thơ là: Tác giả đưa hình ảnh hai đứa bé để dễ dàng phản ánh hơn sự trái ngược trong chế độ xã hội điêu tàn này. Bức tranh gần gũi với người đọc hơn khi được thể hiện dưới hình ảnh hai đứa bé qua đó thấy đặc điểm toàn bộ con người trong xã hội bị phân chia giàu nghèo. Ngầm lên ấn sự bất công trong xã hội cũ tạo nên những cảnh đời đối lập éo le, ngang trái, đặc biệt là trẻ em mong muốn tìm lại bình đẳng cho trẻ em.